Przejdź do głównej zawartości

Stanowiska archeologiczne Dolnego Śląska jako walory turystyczne, czyli spotkanie z dr. Damianem Werczyńskim

21 maja 2026 r. w Oddziale Dziecięcym Miejskiej Biblioteki Publicznej przy ul. Wolności 23 odbyło się wyjątkowe spotkanie z dr. Damianem Werczyńskim - magistrem archeologii (2009), geografii (2012) oraz doktorem w dziedzinie geografii społeczno-ekonomicznej i gospodarki przestrzennej. Jego zainteresowania badawcze dotyczą różnych aspektów geografii turystyki, turystyki archeologicznej oraz metod interpretacji dziedzictwa kulturowego i naturalnego. Dr Werczyński jest członkiem Polskiego Towarzystwa Geograficznego, licencjonowanym pilotem wycieczek i tutorem akademickim, a przez wiele lat był nauczycielem w programie matury międzynarodowej (IB DP), prowadzącym przedmioty geografia i zarządzanie biznesem. Od 2013 do 2023 roku zajmował się badaniami nad archeoturystyką oraz archeologią publiczną na Dolnym Śląsku. Jego wieloletnie badania stały się podstawą pracy doktorskiej oraz książki pt. „Stanowiska archeologiczne na Dolnym Śląsku jako walory turystyczne” poświęconej temu tematowi. Spotkanie zgromadziło liczne grono słuchaczy, a sam prelegent mówił o swoich badaniach w sposób przystępny, żywy i pełen ciekawostek.
Doktor zwrócił uwagę, że stanowiska archeologiczne otaczają nas znacznie częściej, niż się tego spodziewamy. Wiele z nich mijamy codziennie - w lesie, na polach, a nawet w centrach miast, nie zdając sobie sprawy, że pod naszymi stopami kryją się ślady dawnych kultur.
Podkreślił, że jednym z kluczowych celów archeologii publicznej jest uświadamianie mieszkańcom, jak bogate dziedzictwo znajduje się tuż obok nich.
W trakcie spotkania prelegent omówił również:
• Strategie rozwoju turystyki województwa dolnośląskiego
• Analizę dokumentów planistycznych dotyczących promocji dziedzictwa kulturowego
• Problem overtourismu (nadmierna turystyka), z którym Dolny Śląsk zaczyna się mierzyć
• Silne obciążenie turystyczne Wrocławia, które wymaga rozproszenia ruchu na mniejsze miejscowości i obszary wiejskie
Prelegent wskazał, że archeoturystyka może być jednym z narzędzi równoważenia ruchu turystycznego - pozwala odkrywać mniej znane miejsca, a jednocześnie chronić te najbardziej oblegane.
Autor zwrócił uwagę, że geoturystyka i archeoturystyka mają wiele wspólnych cech. Oba typy turystyki opierają się na: krajobrazie, formach terenu, historii zapisanej w przestrzeni, edukacji i popularyzacji nauki.
Dolny Śląsk - dzięki swojej geologicznej i kulturowej różnorodności - zajmuje w tych dziedzinach wysoką pozycję w skali kraju. Gość spotkania rozpoznał ten potencjał i uczynił go fundamentem swojej pracy doktorskiej.
Dr Damian Werczyński przedstawił trzy fundamentalne pytania, które towarzyszyły mu podczas pracy naukowej:
1. Dokąd sięga archeologia i jak zakreślić przedmiot badań? Jak definiować stanowisko archeologiczne i gdzie przebiega granica między „zwykłym miejscem” a obiektem dziedzictwa?
2. Skąd wziąć pełną listę stanowisk oraz ich lokalizacji? Dane są rozproszone, niejednolite i często nieaktualne — co stanowi poważne wyzwanie badawcze.
3. Gdzie umiejscowić stanowiska archeologiczne w hierarchii walorów turystycznych? Jak pokazać ich znaczenie w sposób atrakcyjny i zrozumiały dla turystów?
Te pytania stały się podstawą jego pracy badawczej i wieloletnich analiz.
Na zakończenie spotkania wykładowca opowiedział o swoim udziale w rekonstrukcjach historycznych, m.in. podczas słynnego rzymskiego festiwalu „Natale di Roma” - obchodów urodzin miasta Rzymu.
Wspomniał również o nadchodzących wydarzeniach historycznych i rekonstrukcyjnych, które odbędą się w regionie, zachęcając uczestników do aktywnego udziału w lokalnej kulturze i historii.
Wykład był nie tylko prezentacją badań, lecz także inspiracją do odkrywania lokalnego dziedzictwa, świadomego podróżowania, dostrzegania historii w codziennym krajobrazie oraz rozwijania turystyki opartej na wiedzy i szacunku dla przeszłości. W trakcie pojawiło się wiele pytań, które rozbudziły żywą dyskusję i zachęciły do dalszych dociekań.
Spotkanie pokazało, że Dolny Śląsk to region, który wciąż kryje wiele tajemnic, a archeologia może stać się kluczem do ich odkrywania.
Żaneta Targosz, Sylwia Możejko
DKK w Świebodzicach